بسمه تعالی
اهمیت دادن به شخصیت و مقام والای زن از اهداف مهم انقلاب اسلامی بوده و امام خمینی(ره ) در سخنان با ارزش خویش بارها به این مهم اشاره نموده اند آنجا که می فرمایند: «سعادت و شقاوت کشور ها بسته به وجود زن است اگر زنان شجاع و انسـان ساز از ملت ها گرفته شوند،ملت ها به شکست وانحطاط کشیده می شوند »
بدیهی است که جامعه سالم نیازمند خانواده های سالم است. سعادت و شقاوت افراد به محیطی که در آن رشد می یابند بستگی دارد.از آنجائی که زن سرچشمه ومنبع اصلی تامین نیازهای عاطفی خانواده است نقش مهمی در تحکیم بنیان خانواده و رشد عاطفی و اخلاقی افراد دارد. زن سرشار از عاطفه است و با وجود این نعمت خدادادی که بالفطره در وجود وی نهاده شده موجبات آرامش مرد و سلامت روحی و روانی کودکان را فراهم می نماید. تامین نیازهای عاطفی خانواده توسط زن به توانایی افراد افزوده ودر شکوفائی استعدادهای آنان تاثیر گذار است. با توجه به این مهم که هدایت اندیشه ها ، اعتقادات و عواطف اجتماع در درجه اول به عهده زن می باشد، می توان گفت که سلامت جامعه نیز در گرو سلامت جامعه زنان است .
امروزه با افزایش روز افزون توانمندی های زنان شاهد حضور فعال آنان در عرصه های مختلف اجتماع می باشیم. ، اما این امر نباید آنان را از وظیفه اصلی شان که تامین نیازهای عاطفی خانواده و تربیت نسل آینده است غافل نماید.
در حال حاضر عواملی چون اعتیاد، طلاق، فوت یا زندانی بودن سرپرست خانواده، زنان را با مشکلات جدی روبرو ساخته است. آموزش مهارت های زندگی به این قشر به منظور ارتقاء سلامت روحی و روانی آنان، تقویت اعتماد به نفس، خود باوری، توانایی مقابله با بحران و به خصوص توجه به امر اشتغال این گروه از موضوعاتی است که می بایست به آن توجه ویژه نمود.
می دانیم که زنان به عنوان یک نیمه از جامعه انسانی از حقوق کاملی برخوردارند طبعا"غفلت از مشکلات و معضلات مربوط به این قشر سلامت و امنیت جامعه را تهدید نموده و آن را با انواع ناهنجاریها روبرو خواهد ساخت.
امروزه بسیاری از نهـادهادر حال بررسی مشکلات ومعضـلات مربوط به زنان می باشند قوه قضائیه نیز با تاسیس دفاتر حمایت از حقوق زنان و کودکان تلاش نموده حامی این قشر آسیب پذیر باشد لذا پس از صدوربخشنامه ریاست محترم قوه قضائیه در خصوص ضرورت تشکیل این دفاتر، در خرداد ماه 1385 مسئول دفتردادگستری استان خراسان جنوبی تعیین ودر کنار سایر مسئولیتهای قانونی انجام وظیفه نموده اما فعالیت اصلی دفتر پس از تاسیس آن در مورخه 16/2/86 با هدف رسیدگی به مشکلات قضائی و معاضدتی زنان و کودکان آغاز گردیده است.
عملکرد دفتر حمایت از حقوق زنان و کودکان دادگستری خراسان جنوبی
اهم فعالیتهای دفترحمـایت از حقـوق زنان و کودکـان دادگستری استان از بدو فعـالیت تاکنون(بهمن ماه 88 13) در محورهای ذیل خلاصه می گردد.
1- ارائه مشاوره حقوقی رایگان به مراجعین توسط وکیل با هدف ارتقاءآگاهی های حقوقی زنان و توانمند سازی آنان در خصوص دفاع از خود در مشکلات قضائی. علاوه بر این دفتر به صورت تلفنی پاسخگوی سوالات حقوقی خانواده ها بوده و راهکارهای حقوقی لازم در خصوص مشکلات مطرح شده ارائه گردیده است.
2- مشاوره خانواده واعتیاد- حفظ بنیان خانواده و تلاش درجهت ارتقاء آگاهی زوجین نسبت به حقوق متقابل و نحـوه صحیح مقابله با بحـران های ایجـاد شده از اهداف مهم این دفتر به شمار می آید.لذابا توجه به توافق نامه همکاری فیما بین قوه قضائیه و سازمان بهزیستی در خصوص همکاری و تعامل کلیه مراکز دفتر امور آسیب دیدگا ن سازمان بهزیستی با دفاتر حمایت از حقوق زنان وکودکان دادگستری های سراسر کشورمبنی بر پذیرش و ارائه خدمات تخصصی روانشناسی به افراد، در راستای اجرائی نمودن این تفاهم نامه با برگزاری جلسات متعددوبا حضور قضات محترم دادگاه اطفال و خانواده، نماینده دادستان و مسئولین سازمان بهزیستی و بحث و تبادل نظر پیرامون این موضوع و با در نظر گرفتن امکانات طرفین مقرر گردید نسبت به معرفی واستقرار روانشناس در دفتر حمایت از حقوق زنان وکودکان اقدام گردد.
پس از حضور روانشناس خدمات مشاوره ای لازم به مراجعین ارائه گردیده است. به منظور پیشگیری از افزایش تنش در خانواده با واحد فروش تمبر دادسرا هماهنگی گردیده تا زوجین قبل از اخذ دستور قضایی به این دفتر هدایت تا ضمن برخورداری از آگاهی های لازم حقوقی به جای طرح شکایت به شرکت در جلسات مشاوره تشویق و در جهت ایجاد صلح و سازش تلاش گردد. همچنین در این جلسات سعی گردیده به افرادی که احساساتی از قبیل ناامیدی،بی ارزشی و اندوه دارند کمک گردد تا زمانی که بتوانند اعتمادبه نفس از دست رفته را دوباره باز یابند.طلاق ، ازدواج موقت ، فوت یا زندانی شدن همسر از جمله عواملی است که با بروز چنین احساساتی زنان را در معرض انواع آسیبها قرار داده است لذا پس از شرکت در این جلسات آنان از نظر روانی حمایت و احساس آرامش و امنیت نموده تجربه شکست ، ناامیدی وتنش های متفاوت از جهات مختلف را تحمل نموده حمایت روحی و روانی آنان باعث کاهش اضطراب، تقویت اعتماد به نفس ،تسکین و درمان روانی بوده است .
نظر به اینکه اعتیاداز جمله عوامل اصلی از هم گسیختگی ساختار بنیادی ترین بخش جامعه یعنی خانواده میباشد تلاش گردیده آگاهی های لازم در این خصوص نیز به زوجین داده شده و آموزشهای لازم جهت ترک این بلای خانمانسوز توسط مشاور ارائه گردد.
از آبان ماه 87 با توجه به اعلام سازمان بهزیستی در خصوص کمبودنیرو و عدم امکان حضور روانشناس در دفتر پس از انجام مشاوره توسط مسئول دفتر موارد خاص به مراکز مشاوره معرفی گردیده اند.
3- تنظیم دادخواست، اظهار نامه ،شکواییه و لوایح دفاعیه برای زنان بی سواد یاناآگاه به مسائل حقوقی- نظر به اینکه برخی از زنان مراجعه کننده به دفتر سرپرستی یا شعبات دادسرا بی بضاعت یا بی سواد بوده و عمدتا" قادر به تنظیم صحیح در خواستهای خود نمی باشند هماهنگی لازم صورت گرفته تا به منظور حمایت از این افراد ،عدم سرگردانی وتسریع در انجام کار به این دفتر هدایت تا نسبت به تنظیم دادخواست یاشکوائیه اقدام گردد.
4-تشکیل کمیته اجرائی حمایت از اطفال : اولین جلسه این کمیته در تاریخ14/4/86 تشکیل وطی جلسات متعدد برگزار شده و هم اندیشی قضات محترم دادگاه های اطفال و خانواده ،نمایندگان محترم سازمان بهزیستی ،پزشکی قانونی، زندان و کانون اصلاح و تربیت به بررسی مسائل و معضلات مربوط به اطفال و خانواده پرداخته شده است.
5-بازدید مستمر از بند نسوان زندان بیرجند و کانون اصلاح وتربیت با هدف بررسی وضعیت این مراکز و پیگیری مشکلات مددجویان با رویکرد دفاع و حمایت قانونی از آانان که طی بازدیدهای انجام شده و ارتباط با واحد مددکاری پس از ملاقات با مددجویان و طرح مشکلات موجود پرونده آنان از شعب دادسرا پیگیری وضمن انعکاس وضعیت خاص مددجویان به دادستان محترم درخواستهای آنان در خصوص مرخصی ،پایان حبس،عفو، انتقال به بند باز، تقلیل وثیقه و غیره از دفتر ناظر زندان پیگیری گردیده است.همچنین پس از مراجعه خانواده مددجو به این دفتر مواردی نظیر ثبت واقعه ازدواج، نفقه ،صدور شناسنامه و فرزندان بلاتکلیف پیگیری ،در صورت ضرورت حمایت حقوقی پس از هماهنگی با وکیل حمایتهای لازم صورت گرفته است در خصوص اطفال بلا تکلیف مددجویان نیز نسبت به معرفی آنان به سازمان بهزیستی اقدام و خانواده های نیازمند زندانیا ن جهت برخورداری از حمایتهای لازم مالی به انجمن حمایت از زندانیان معرفی گردیده اند .
6- تعامل با دفتر امور با نوان استانداری،فرمانداری و دستگاههای اجرایی: حضور فعال در همایش ها،نشست ها، جلسات کارگروه وکارگاههای آموزشی به منظورآگاهی از آخرین دستاورد های علمی مربوط به زنان و کودکان ، هم اندیشی وهمکاری در اجرای طرحـها و برنامه های مرتبط با زنان،عضویت در کانون زنان خیر واعلام آمادگی جهت همکاری در زمینه های حقوقی از موارد قابل اشاره می باشد.
7-اجرای طرح های آموزشی : طی این طرح تعداد20 کارگاه آموزشی با عنوان حقوق خانواده و مهارتهای زندگی برگزار گردیده که از جمله اهداف مهم این آن می توان به مواردی چون تبیین حقوق خانواده به زبان ساده و کاربردی ، ارتقاء آگاهی های حقوقی زنان و توانمندسازی آنان درخصوص دفاع از خود در مشکلات قضایی، آگاه سازی قشر جوان به مسائل حقوقی و مهارت های پیش از ازدواج ، افزایش میزان سازگاری زنان در خانواده وتقویت فرهنگ مراجعه به مشاور اشاره نمود . این کارگاه ها برای اقشار مختلف اجتماع ازجمله دانشجویان ،کارکنان ادارات ، پایگاه های مساجد، اعضاء ستاد حفاظت اجتماعی،بسیج وخانواده های در معرض آسیب از مورخه 2/9/87 لغایت 12/9/87 برگزار گردید.
در انتخاب گروه مخاطب سعی بر این بوده آموزش ها به افرادی داده شود که با توجه به موقعیت کاری و اجتماعی انتقال دهنده مطالب و مباحث مطرح شده به سایر بانوان می باشند. به منظور ارتقاء آگاهی های افراد تعداد 400 بسته آموزشی شامل کتاب ،بروشور و سی دی های آموزشی تهیه و در اختیار مدعوین قرار گرفته است وتعداد410 نفر در مجموع این کارگاه ها شرکت نموده اند.
با توجه به آمار طلاق در چند سال اخیر و اینکه متاسفانه غالب زنان به دلیل نا آشنایی با مسائل حقوقی از این جهت متضرر می گردند ضرورت اجرای طرح های آموزشی در سطح استان از جمله نیاز های احساس شده بوده و توجه بیش از پیش مسئولین محترم را جهت اختصاص اعتبارات لازم می طلبد.بدیهی است که پیشگیری بهتر و کم هزینه تر از درمان است لذا ضروری است دفاتر حمایت از حقوق زنان و کود کان در جهت اجرای طرح های آموزشی حمایت شوند.(تصاویر ذیل مربوط به برگزاری این کارگاه ها میباشد.)
8-اجرای طرح مشاور خانواده با حضور روانشناسان مجرب و وکیل با هدف تحکیم بنیان خانواده ،کاهش طلاق و ترویج فرهنگ مراجعه به مشاور.در بخش حقوقی مباحثی که بیشتر مراجعه کنندگان مطرح نمودند مطالبه مهریه، نفقه، طلاق ،حضانت فرزند، ثبـت واقعه ازدواج ،تقسیم ترکــه و ا نحصار وراثت بود. مراجعین یا در شعب مختلف دادگستری پرونده جریانی داشته و یا هنوز در مراحل اولیه قصد اقامه دعوی داشتند برخی از بانوان در روستا اقامت داشته و به دلایلی ازدواجشان ثبت رسمی نشده و با وجود فرزند دچار مشکل شده بودند و یا همسرشان آنها را با چند فرزند بلا تکلیف رها نمـوده و چاره ای جز مراجعه به دادگستری و مطالبه نفقه نداشتند یا همسرشان فوت نموده و در مورد حضانت یا تقسیم ترکه مشکلاتی داشتند که ضمن برخورداری از مشاوره حمایتهای لازم حقوقی از آنان صورت گرفته است . موضوعاتی که توسط آقایان مطرح گردیده اعسار از پرداخت مهریه ، تمکین و طلاق بود که ضمن ارائه مشاوره حقوقی نامبردگان به مشاور خانواده جهت حل و فصل اختلافات موجود ارجاع گردیدند .
یکی از موارد مهم و نگران کننده که البته هدف این طرح نیز پیشگیری از آن می باشد بحث طلاق بوده که متاسفانه بانوان بدون هیچ گونه آگاهی حقوقی در این زمینه اقدام و مشکلات آنان دو چندان شده بود چه بسا اگر در ابتدای امر مورد مشاوره قرار می گرفتند از طلاق صرف نظر می نمودند.
در بخش مشاوره خانواده نیز خانواده ها ی دارای اختلاف مراجعه وبسته به نوع مشکل مطرح شده افراد بعضا" چندین نوبت در جلسات حضور و در طی این جلسات مداخلات لازم با توجه به نوع مشکل و زمینه آن انجام گرفته است .(تصاویر ذیل مربوط به این طرح می باشد.)
9-فراخوان مقاله
با توجه به اهمیت و جایگاه رفیع خانواده در سلامت و امنیت اجتماع این دفتر اقدام به فراخوان
مقالـه با سه محـور نقش زن در تحکیـم بنیان خانواده ، طلاق و آسیبـهای اجتـماعی ، روش ها و
راهـکارهای پیشگیری وکاهش طلاق نموده است.
10- برگزاری همایش تحکیم بنیان خانواده – این همایش در مورخه 30/11/ 87 در سالن اجتماعات سازمان بهزیستی برگزار گردید.هدف از برگزاری این همایش تبیین نقش زن در تحکیم بنیان خانواده و عوامل تقویت و استحکام خانواده از دیدگاه اهل بیت و قرآن ، ترویج فرهنگ مشاوره ، معرفی بـرگزیدگان بخش فرا خـوان مقاله و منتخبین کارگـاهها ی آموزشی حقوق خانـواده ومهارتهای زندگی و تقدیر و تشکر از آنان بوده است لذا پس از ارائه گزارش اجمالی از مراحل اجرای طرح و سخنرانی سرکار خانم جلیلی مدرس محترم مرکز تربیت معلم امام سجاد ( ع ) و ارائه مقاله نقش زن در تحکیم بنیـان خانواده و استفاده از سخنان آقای امیـنی کا رشناس ارشد روانشناسی و حجت الاسلام و المسلمین علی درگاهی معاونت محترم آموزش ستاد مردمی و پیشگیری حفاظت اجتماعی کل کشور در باب اهـمیت خانواده و روشهای استحکام آن در بخش پایانی همایش ازسه نفر برگزیدگان فراخوان مقاله و 30 نفر منتخـبین کارگاه های آموزشی حقوق خانـواده و مهارتهای زندگی با اهـداء لوح و جوایز تقدیر بعمل آمد. جوایز بخش فراخوان مقاله نفر اول نیم سکه و نفر دوم و سوم ربع سکه بهار آزادی بوده است .(تصاویر مربوطه ذیلا"ارائه می گردد.)
11-برگزاری جلسه باحضور سازمانهای دخیل در حوزه حمایت از حقوق زنان و کودکان: این جلسات به منظور ارتقاء سطح همکاریها با سازمان هایی نظیر کمیته امداد امام خمینی (ره )،بهزیستی وپزشکی قانونی برگزار گردید.
12-بازدید از مراکز نگهداری اطفال: طی بازدید های انجام شده وضعیت این مراکز بررسی و مشکلات کودکان پیگیری گردیده است .
*ارتباط مستمر با پایگاههای سلامت اجتماعی به منظور استفاده از توانمندیهای طرفین در رفع مشکلات مراجعین،معرفی زنان و کودکان آسیب دیده به پزشکی قانونی ، پیگیری پرونده مراجعین از شعب دادگاه ودادسرا ،ارتباط با وکلا و ارائه نکات حمایتی لازم ،تهیه بروشوربه منظور معرفی فعالیتهای دفتر ،معرفی زنان وکودکان نیازمند به نهادهای حمایتی و.... از دیگر فعالیتهای قابل اشاره می باشد.